Gần 3.000 dự án bất động sản trên toàn quốc đang gặp vướng pháp lý, tổng vốn ước 2,4 triệu tỷ đồng, mở ra tiềm năng nguồn cung khổng lồ nếu được tháo gỡ trong năm tới.

Tổng quan dự án bị vướng pháp lý và quy mô tài chính

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, tới 2.991 dự án đang gặp khó khăn, trong đó hơn 80% liên quan đến thủ tục pháp lý, đất đai, định giá và nghĩa vụ tài chính. Tổng giá trị tài chính của các dự án này ước khoảng 2,4 triệu tỷ đồng – tương đương khoảng 5% GDP năm 2025, cho thấy lượng vốn lớn đang bị “đóng băng” trong nền kinh tế.

Số lượng và giá trị

• Số dự án: 2.991 (gần 3.000)
• Tỷ lệ vướng pháp lý: >80%
• Giá trị tài chính: 2,4 triệu tỷ đồng

Tiến trình tháo gỡ và phân loại dự án

Đến thời điểm hiện tại, các cơ quan chức năng đã giải quyết thành công 926 dự án. Phần còn lại được phân loại theo thẩm quyền:

• 248 dự án thuộc thẩm quyền Quốc hội – đang nghiên cứu nghị quyết tháo gỡ.
• 278 dự án thuộc thẩm quyền Chính phủ và các bộ, ngành – dự kiến xử lý trong năm 2026.
• 114 dự án thuộc thẩm quyền địa phương – sẽ được các tỉnh, thành phố giải quyết theo hướng dẫn của Trung ương.
• Khoảng 80 dự án theo hình thức hợp đồng BT (Xây dựng‑chuyển giao) đang được Chính phủ chuẩn bị nghị quyết riêng.

Ảnh hưởng đến nguồn cung và giá nhà ở

Khi các dự án này được tháo gỡ, nguồn cung nhà ở xã hội và nhà thương mại sẽ tăng đáng kể. Bộ Xây dựng dự kiến bổ sung 160.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2026, góp phần đạt hơn 60% mục tiêu 1 triệu căn toàn quốc. Đồng thời, cả nước hiện đang triển khai 1.114 dự án nhà ở, khu đô thị với khoảng 529.000 sản phẩm – nhưng vẫn còn bất cập về cấu trúc sản phẩm và mức giá phù hợp.

Nhận định của chuyên gia và triển vọng 2026

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng năm 2025 đã chứng kiến “đợt giải phóng” các dự án bị kẹt, tạo mức cung mới cao nhất kể từ 2020 và giúp thanh khoản cải thiện. Giá bất động sản trong nửa đầu năm tăng nhanh nhưng đã chững lại nhờ các biện pháp điều tiết.

Chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh rằng việc hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và áp dụng các cơ chế đặc thù (như BT) sẽ mở ra cơ hội tái cấu trúc toàn diện, đặc biệt ở miền Nam – khu vực tập trung nhiều dự án quy mô lớn.

Song song với đó, dòng vốn tín dụng đạt kỷ lục hơn 4 triệu tỷ đồng, trong đó 1,8 triệu tỷ đồng chảy vào bất động sản, tạo đà mạnh cho thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, thích ứng với tiêu chuẩn phát triển ngày càng khắt khe.

Khi nguồn cung được khơi thông, thị trường sẽ trải qua giai đoạn sàng lọc: các dự án kém chất lượng sẽ bị loại bỏ, nhường chỗ cho các nhà đầu tư có tiềm lực tài chính và tầm nhìn dài hạn. Điều này đồng nghĩa với xu hướng chuyển dịch từ các dự án nhỏ lẻ sang các khu đô thị quy mô lớn, gắn liền với hạ tầng giao thông và mô hình đô thị bền vững (đô thị nén, TOD).

Nhìn chung, nếu các vướng mắc pháp lý được tháo gỡ đồng bộ, bất động sản Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn phục hồi bền vững, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân.

Phương Uyên