Nội dung chính
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định việc giữ nguyên chỉ tiêu năng suất lao động và TFP là yếu tố then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn 2026‑2030.
Bối cảnh và yêu cầu của đại biểu Quốc hội
Trong buổi thảo luận tại Quốc hội ngày 28/11, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng trích dẫn mô hình Solow để chỉ ra rằng, để đạt mức tăng trưởng GDP trên 10%/năm, tốc độ tăng năng suất lao động cần ít nhất 9% và đóng góp của TFP (Total Factor Productivity) phải đạt 60%.
Đại biểu cho rằng dự thảo hiện tại chỉ đưa ra mục tiêu 8,5% cho năng suất lao động và 55% cho TFP – một mức chưa đủ để đáp ứng mục tiêu kinh tế quốc gia.
Phân tích mô hình Solow và mục tiêu tăng trưởng
Theo World Bank (2023), các nền kinh tế đạt mức tăng trưởng bền vững thường có TFP tăng từ 3%‑5%/năm và năng suất lao động tăng từ 1%‑2%/năm. Khi áp dụng vào bối cảnh Việt Nam, với mức năng suất hiện tại chỉ bằng 1/8 Singapore, 1/4‑1/5 Nhật‑Hàn, việc đề xuất mức 9%/60% là một bước đi thực tế nhằm thu hẹp khoảng cách.
Lý do cần nâng chỉ tiêu
- Đảm bảo duy trì tốc độ tăng GDP 10%+ trong 10‑15 năm tới.
- Tăng khả năng cạnh tranh của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
- Hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu sang các ngành công nghệ cao, dịch vụ giá trị gia tăng.
Phản hồi của Bộ trưởng và quyết định giữ nguyên chỉ tiêu
Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết đã tiến hành nghiên cứu toàn diện, tính toán tổng thể và tham khảo ý kiến của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương. Kết quả: các chỉ tiêu năng suất lao động và TFP đã được xác nhận là khả thi và đã được đưa vào Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội 14.
Do vậy, ông Thắng “xin phép được giữ nguyên” mức chỉ tiêu hiện tại trong Dự thảo Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia 2021‑2030.
Đề xuất cải tiến chỉ tiêu y tế
Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) cho rằng chỉ tiêu “giường bệnh trên 1 vạn dân” không còn phản ánh thực tế chăm sóc sức khỏe hiện đại. Ông đề xuất thay thế bằng chỉ số chi tiêu y tế quốc gia (Total Health Expenditure – THE) tính theo %GDP, với mục tiêu 8‑9% vào năm 2030 và 15‑16% vào năm 2045.
Theo OECD Health Statistics 2022, mức chi tiêu y tế của các nước phát triển dao động 8‑9% GDP (trung bình), trong khi Việt Nam hiện chỉ đạt 5‑6%.
Bộ trưởng Thắng ghi nhận đề xuất và hứa sẽ xem xét bổ sung vào bộ chỉ tiêu quốc gia, đồng thời khẳng định các chỉ tiêu giường bệnh vẫn còn giá trị thống kê và quy hoạch, nhưng cần linh hoạt kết hợp với các chỉ tiêu mới.
Kết luận và góc nhìn chuyên môn
Việc duy trì chỉ tiêu năng suất lao động và TFP ở mức hiện hành phản ánh quan điểm cân bằng giữa thực tiễn và mục tiêu phát triển dài hạn. Tuy nhiên, các đề xuất nâng chỉ tiêu lên 9% và 60% – cùng với việc chuyển đổi chỉ tiêu y tế sang %GDP – sẽ tạo ra nền tảng dữ liệu mạnh mẽ hơn cho các quyết định chính sách.
Chìa khóa thành công nằm ở việc đồng bộ hóa các chỉ tiêu kinh tế‑xã hội, đồng thời thúc đẩy đầu tư vào công nghệ, giáo dục và hạ tầng để nâng cao năng suất thực tế.
