Nội dung chính
Doanh nghiệp FDI nợ thuế đang gây lo ngại khi nhiều công ty đã thu hẹp sản xuất hoặc giải thể, khiến công tác truy thu trở nên khó khăn và kéo dài.
Tổng quan nợ thuế doanh nghiệp FDI tại Chi cục Hải quan khu vực II
Quy mô và mức độ nợ
Theo báo cáo của Chi cục Hải quan khu vực II, tính đến cuối năm 2025, gần 6.000 doanh nghiệp FDI trên địa bàn đang nợ thuế, tổng số nợ vượt 3.043 tỷ đồng. Khoản nợ không đồng đều; một số doanh nghiệp nợ chỉ vài chục tỷ, trong khi một số khác nợ lên tới hàng trăm tỷ đồng.
Các doanh nghiệp nợ thuế lớn nhất
NIVL – nợ 152,2 tỷ đồng
Công ty Cổ phần NIVL, vốn đầu tư nước ngoài được cấp phép năm 1998 và bắt đầu hoạt động năm 2007, chuyên sản xuất và chế biến đường, hiện đang trong quá trình giải thể. Nợ thuế của công ty lên tới 152,2 tỷ đồng, khiến việc truy thu gặp nhiều khó khăn.
Doanh nghiệp trong ngành may mặc và giày dép
Một loạt công ty trong lĩnh vực may mặc, giày da và phụ kiện cũng ghi nhận nợ thuế đáng kể, bao gồm:
- Silver Star Việt Nam – hơn 47,7 tỷ đồng.
- QMI Industrial Việt Nam – hơn 38 tỷ đồng.
- Kwang Nam Shoe Production – gần 36 tỷ đồng, nợ kéo dài qua nhiều năm.
- Neocacse Inc Việt Nam – gần 30 tỷ đồng.
- Hong Better May mặc – 22,4 tỷ đồng.
- Hừng Sáng May mặc da nhựa – 30,7 tỷ đồng.
- Hoàng Giang Thương mại & Dịch vụ – 25,8 tỷ đồng.
- Á Châu May & Thương mại – 24,5 tỷ đồng.
Những khoản nợ này xuất phát từ 93 tờ khai hải quan nhập khẩu theo hình thức đầu tư‑gia công trong giai đoạn 2008‑2009.
Nguyên nhân gây ra nợ thuế khổng lồ
Vòng đời vốn dài và rủi ro thị trường
Doanh nghiệp lớn, đặc biệt trong các ngành xăng‑dầu, nguyên liệu công nghiệp, cơ khí, đóng tàu và gia công xuất khẩu, thường có chu kỳ vốn kéo dài và phụ thuộc mạnh vào đơn hàng quốc tế. Khi thị trường biến động hoặc đơn hàng giảm, dòng tiền bị gián đoạn, dẫn đến việc không nộp đủ thuế nhập khẩu.
Thay đổi trạng thái hoạt động và khó khăn trong truy thu
Nhiều công ty đã thu hẹp sản xuất, bỏ địa chỉ kinh doanh hoặc hoàn toàn ngừng hoạt động. Khi các khoản nợ chỉ được xác định sau kiểm tra hải quan hoặc rà soát chính sách, doanh nghiệp đã yếu đi, không còn tài sản để cưỡng chế. Do đó, mặc dù số tiền truy thu lớn, khả năng thu hồi thực tế rất thấp.
Đánh giá biện pháp thu hồi và đề xuất
Hạn chế của biện pháp cưỡng chế hiện tại
Hiện nay, cơ quan hải quan chủ yếu áp dụng biện pháp ngăn chặn hoạt động xuất nhập khẩu đối với doanh nghiệp nợ thuế. Biện pháp này không tạo nguồn thu thực sự vì không có tài sản để tịch thu hoặc bán đấu giá.
Kiến nghị cải thiện công tác truy thu
Để nâng cao hiệu quả thu hồi, cần:
- Tăng cường giám sát tài chính và báo cáo thuế ngay từ khi doanh nghiệp đăng ký đầu tư.
- Áp dụng cơ chế bảo lãnh hoặc bảo hiểm tín dụng cho các doanh nghiệp nhập khẩu lớn.
- Mở rộng công cụ cưỡng chế sang tài sản cố định, ngân hàng và các khoản nợ liên quan.
- Thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan hải quan, thuế và tòa án để xử lý nhanh các vụ nợ kéo dài.
