Nội dung chính
Trong chỉ vài phút, lực lượng không quân Mỹ đã triệt tiêu toàn bộ hệ thống tên lửa phòng không Buk‑M2E của Venezuela, làm lộ rõ những yếu kém của hệ thống dù được quảng cáo là “lá chắn phòng không” hiện đại.
1. Buk‑M2E là gì? – Nguồn gốc và khả năng kỹ thuật
Hệ thống Buk‑M2E (mã 9K317E) là phiên bản xuất khẩu của cụm tên lửa phòng không tầm trung Buk‑M2 do tập đoàn Almaz‑Antey của Nga phát triển. Venezuela đã mua khoảng 12 bộ hệ thống này từ năm 2010 và tích hợp chúng vào mạng lưới phòng không đa tầng cùng với S‑300VM và các vũ khí khác để bảo vệ thủ đô Caracas.
Thông số kỹ thuật chủ chốt
- Khung gầm bánh lốp MZKT‑69221 6×6, cho phép di chuyển nhanh và triển khai độc lập.
- Tên lửa dẫn đường 9M317E: dài 5,55 m, trọng lượng 710‑720 kg, đầu nổ 70 kg, tốc độ tối đa Mach 4.
- Tầm bắn: 3‑50 km; độ cao chặn: 15 m‑25 km.
- Radar mảng pha 9S18M1E (phát hiện tới 150 km) và radar chiếu sáng 9S36E; khả năng đồng thời bắn tới 24 mục tiêu.
- Xe phóng tự hành 9A317E mang 4 tên lửa, trung tâm chỉ huy 9S510E tự động xử lý dữ liệu, giảm thời gian phản ứng xuống chỉ vài giây.
2. Các căn cứ bị tấn công và diễn biến thực tế
Trong khuôn khổ Chiến dịch Quyết tâm Tuyệt đối (đầu năm 2026), lực lượng không quân Mỹ đã thực hiện các cuộc không kích chính xác vào hai căn cứ La Carlota và Higuerote, gần Caracas. Kết quả: ít nhất hai launcher và trung tâm chỉ huy 9S510E bị phá hủy hoàn toàn, không có dấu hiệu nào cho thấy hệ thống đã khai hỏa hay chặn bất kỳ mục tiêu nào.
3. Nguyên nhân thất bại – Từ bảo dưỡng đến chiến thuật SEAD
Ba yếu tố chính dẫn đến thất bại của Buk‑M2E:
- Thiếu bảo dưỡng và linh kiện thay thế: Trước khi xung đột bùng nổ, chỉ khoảng 5 trong số 12 hệ thống còn hoạt động được.
- Vị trí cố định và dễ phát hiện: Các launcher được bố trí lâu dài tại các căn cứ, khiến chúng trở thành mục tiêu dễ dàng cho vệ tinh và máy bay do thám.
- Chiến thuật SEAD (Suppression of Enemy Air Defenses) của Mỹ: Sử dụng nhiễu điện tử mạnh mẽ để làm mù radar, đồng thời tấn công đồng thời vào trung tâm chỉ huy và nguồn điện, làm tê liệt lưới phòng không trong vài phút.
Mặc dù radar mảng pha và khả năng chống nhiễu của Buk‑M2E được đánh giá cao, nhưng thiếu huấn luyện, phối hợp kém và phụ thuộc vào hỗ trợ kỹ thuật từ Nga đã khiến hệ thống không thể đáp trả lực lượng không quân Mỹ có ưu thế về công nghệ và kinh nghiệm.
4. Bài học rút ra cho các hệ thống phòng không hiện đại
Trường hợp Buk‑M2E ở Venezuela nhắc nhở rằng:
- **Bảo dưỡng liên tục** và **đảm bảo nguồn cung linh kiện** là yếu tố sống còn cho bất kỳ hệ thống phòng không nào.
- **Tính di động và khả năng ẩn náu** cần được tối ưu để tránh trở thành mục tiêu dễ dàng cho các cuộc tấn công SEAD.
- **Đào tạo thực chiến** và **tích hợp mạng lưới cảm biến đa dạng** (radar, UAV, hệ thống điện tử) là nền tảng để khai thác tối đa tiềm năng công nghệ.
Trong bối cảnh xung đột ngày càng phụ thuộc vào chiến tranh điện tử, việc kết hợp công nghệ hiện đại với quy trình bảo trì chặt chẽ và chiến thuật linh hoạt sẽ quyết định sự thành công hay thất bại trên chiến trường.
Đọc thêm: Hệ thống S‑300VM của Venezuela
